FACTCHECK ZZP
Hebben zzp’ers geen financiële buffer?
Regelen ze niets voor hun pensioen?
En zijn ze altijd duurder dan werknemers?
Comité ZZP toetst veelgehoorde uitspraken aan onderzoek.
We laten zien wat de feiten zeggen én waar de grenzen van de onderbouwing liggen.
Laatst gecontroleerd op 17 oktober 2026.
Hoe we factchecken
We verwijzen zoveel mogelijk naar oorspronkelijke onderzoeken en officiële informatie. Bij cijfers vermelden we het onderzoeksjaar en benoemen we relevante beperkingen. Een financiële voorziening is bijvoorbeeld niet automatisch een verzekering, en een gemiddelde vertelt niet het verhaal van iedere zelfstandige.
We vullen deze pagina aan wanneer nieuwe onderwerpen en betrouwbare gegevens beschikbaar komen.
Keuze en werkbeleving
Zijn veel zzp’ers onvrijwillig zelfstandig?
De meeste zzp’ers geven de voorkeur aan zelfstandigheid.
In de Zelfstandigen Enquête Arbeid 2025 kiest 89% van de zzp’ers bij een vrije keuze voor zelfstandig ondernemerschap. De overige 11% werkt liever in loondienst.
Dat zegt iets over hun huidige voorkeur. Het vertelt niet of zij destijds vrijwillig als zelfstandige zijn begonnen.
Zijn zzp’ers ontevreden over hun werk?
De grote meerderheid is tevreden.
Volgens de ZEA 2025 is ongeveer 81% van de zzp’ers tevreden of zeer tevreden met het werk. Ongeveer 80% is tevreden met de arbeidsomstandigheden. Dat sluit problemen bij individuele zelfstandigen niet uit.
Financiële zekerheid
Hebben zzp’ers geen financiële buffer?
Veel zzp’ers kunnen een periode zonder bedrijfsinkomen overbruggen.
In de ZEA 2025 verwacht circa 68% minstens drie maanden rond te komen zonder bedrijfsinkomen. Circa 18% verwacht dat korter te kunnen; ongeveer 14% weet het niet.
Het gaat om een inschatting voor het hele huishouden. Daar kan bijvoorbeeld ook partnerinkomen bij horen.
Regelen zzp’ers niets voor arbeidsongeschiktheid?
De meeste hebben een voorziening, maar dat is niet altijd een verzekering.
In de ZEA 2025 meldt 72% een voorziening voor arbeidsongeschiktheid. Een zelf afgesloten arbeidsongeschiktheidsverzekering wordt door 24% genoemd. Ook vermogen kan als voorziening meetellen. Dat biedt niet automatisch dezelfde bescherming. Circa 28% meldt geen voorziening.
Regelen zzp’ers niets voor hun pensioen?
Veel zzp’ers hebben iets geregeld voor later. Of dat voldoende is, verschilt per persoon.
Ongeveer 88% meldt in de ZEA 2025 een pensioenvoorziening. Daaronder vallen ook eerder opgebouwd werknemerspensioen, spaargeld en woningwaarde. Dit betekent dus niet dat iedereen actief pensioenpremie betaalt of later voldoende inkomen heeft.
Collectiviteit en brede welvaart
Dragen zzp’ers niet bij aan het collectieve stelsel?
Ook zzp’ers betalen mee aan collectieve voorzieningen.
Ondernemers geven hun winst op voor de inkomstenbelasting. Wie verzekerd is voor de volksverzekeringen, betaalt daarvoor de verschuldigde premie. Daarnaast betalen ondernemers een inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet over hun winst.
Hoeveel iemand uiteindelijk betaalt, hangt onder meer af van het inkomen en de persoonlijke situatie. Bijdragen en aanspraken zijn niet voor iedere werkende gelijk.
Hebben zzp’ers een lagere brede welvaart dan werknemers?
Dat verschilt tussen groepen zelfstandigen.
Brede welvaart gaat over meer dan inkomen, bijvoorbeeld ook over gezondheid, persoonlijke ontwikkeling en werkzekerheid.
RaboResearch onderzocht de ervaren brede welvaart met enquêtes uit 2021 en 2022. Na correctie voor onder meer inkomen en gezondheid scoorden vrijwillig gestarte zzp’ers gemiddeld 1,7% hoger dan werknemers. Zzp’ers die uit noodzaak waren gestart, scoorden 3,6% lager.
Het onderzoek laat een samenhang zien. Het bewijst niet dat zelfstandig werken deze verschillen veroorzaakt.
Kosten in zorg en onderwijs
Zijn zzp’ers in de zorg altijd duurder dan werknemers?
Dat kun je niet voor iedere situatie zeggen.
Berenschot vergeleek in 2023 drie voorbeeldprofielen. Daarin lagen de kosten voor zzp’ers soms nauwelijks hoger dan voor werknemers.
Berenschot waarschuwt ook voor extra kosten in de praktijk, bijvoorbeeld door specialistische inzet, bemiddeling en eventuele niet-verrekenbare btw. Het onderzoek bewijst daarom niet dat zzp’ers in de hele zorg even duur of goedkoper zijn.
Zijn zzp’ers in het onderwijs per definitie te duur?
Een uurtarief alleen geeft daar geen antwoord op.
Bij een werknemer komen boven op het brutosalaris werkgeverslasten. De PO-Raad biedt een model om die lasten voor het primair onderwijs te berekenen.
Voor een eerlijke vergelijking moet je voor dezelfde werkzaamheden en inzet alle kosten meenemen: zowel de totale loonkosten als de totale inhuurkosten. Denk ook aan voorbereiding, verlof, eventuele bemiddeling en btw.
Zonder die vergelijking is een algemene uitspraak dat zzp’ers altijd duurder of altijd goedkoper zijn onvoldoende onderbouwd.
Waarom een aardbei?
- Een aardbei is een concreet product en daarmee de huidige norm voor ondernemerschap.
- Het is ook symbool voor groei en vruchtbaarheid, passend bij de creativiteit en veerkracht van zzp'ers.
- En een knipoog naar bijna-anagram: arbeid.
