Een rubuuste samenvatting van de reacties van de zzp'ers

1. Sterke afname van het aantal opdrachten

De meest genoemde klacht betreft de sterke afname van het aantal beschikbare opdrachten. Respondenten geven aan dat zij jarenlang zonder problemen nieuwe opdrachten vonden, terwijl zij sinds de handhaving van de Wet DBA steeds vaker maanden zonder werk zitten.

Vooral opdrachten bij gemeenten, ministeries, onderwijsinstellingen en grote organisaties lijken sterk te zijn afgenomen. Meerdere respondenten geven aan dat opdrachten niet zijn verdwenen omdat het werk niet meer bestaat, maar omdat opdrachtgevers geen risico meer willen lopen.

Ervaringen van respondenten

• "Ik moest bij een opdrachtgever, een ziekenhuis, stoppen met mijn werkzaamheden puur vanwege de handhaving van de Wet DBA. Dat gold voor honderden andere zelfstandigen die daar werkten."
• "Minder opdrachten doordat gemeenten geen zzp'ers meer inhuren."
• "Er zijn nauwelijks nog opdrachten door de angst rondom de Wet DBA. Hierdoor dreig ik in de BBZ terecht te komen."
• "Vorig jaar had ik voor het eerst grote moeite om een opdracht te vinden. Er was helemaal niets voor zzp'ers. Gelukkig lukte het op het laatste moment nog, maar ik vrees voor de toekomst."
• "Er is geen werk meer te vinden. Uiteindelijk ben ik weer in vaste dienst gegaan omdat de markt volledig is opgedroogd."
• "Van juni tot medio februari kon ik geen enkele zzp-opdracht in communicatie vinden."
• "Veel minder opdrachten beschikbaar. Opdrachtgevers zijn terughoudend met inhuren en opdrachten duren bovendien korter."
• "Sinds eind augustus 2025 heb ik geen opdracht meer. Door het ontbreken van duidelijk beleid vanuit de overheid is het aantal opdrachten sterk afgenomen. Op één opdracht reageren inmiddels meer dan vijftig kandidaten."
• "Sinds begin 2025 komen er vrijwel geen opdrachten meer vanuit gemeenten. Voorheen stonden opdrachtgevers in de rij om gebruik te maken van mijn diensten."
• "Sinds de handhaving word ik niet meer gebeld door zorg- en overheidsorganisaties voor nieuwe opdrachten."
• "Er zijn geen opdrachten meer vanuit gemeenten omdat zij zelfstandigen niet meer toestaan."
• "Voorheen had ik nooit moeite om een opdracht te vinden. Nu zit ik al maanden zonder inkomen."
• "Sinds november heb ik geen werk meer in de offshorewindsector, terwijl de overheid juist uitbreiding van windparken stimuleert."
• "Ik ben inmiddels al twee jaar zonder opdracht."
• "Voor oktober 2025 werd ik wekelijks drie tot vier keer gebeld door recruiters. Inmiddels is het vrijwel stil."
• "Ik kom nog maar moeilijk aan zzp-opdrachten en werk daarom tijdelijk weer in loondienst."
• "Er zijn steeds minder opdrachten beschikbaar die door een zzp'er kunnen worden ingevuld."
• "Er zijn weinig tot geen opdrachten meer te vinden."
• "Sinds februari 2026 is de markt voor zzp-opdrachten volledig ingestort."
• "Veel minder opdrachten. Door de afname van het werk staan ook de tarieven onder druk."

Conclusie

Vrijwel alle respondenten signaleren een duidelijke afname van het aantal opdrachten. Opvallend is dat zij dit niet toeschrijven aan een afnemende vraag naar hun expertise, maar aan de terughoudendheid van opdrachtgevers om nog met zelfstandigen samen te werken. Daardoor ontstaat volgens hen een situatie waarin specialistisch werk beschikbaar blijft, maar zelfstandigen er steeds minder toegang toe hebben.

2. Uitsluiting van zzp'ers door overheden en grote opdrachtgevers

Na de sterke afname van het aantal opdrachten is de meest genoemde klacht de structurele uitsluiting van zelfstandigen bij aanbestedingen en inhuurprocedures. Vooral gemeenten, provincies, ministeries, hogescholen en andere (semi-)overheidsorganisaties worden vaak genoemd.

Respondenten geven aan dat zij niet worden afgewezen vanwege hun kennis, ervaring of functioneren, maar uitsluitend vanwege hun ondernemingsvorm. Volgens hen worden opdrachten die zich uitstekend lenen voor tijdelijke specialistische inzet, standaard opengesteld voor detacheringsbureaus of werknemers in loondienst, terwijl zelfstandigen op voorhand worden uitgesloten.

Veel respondenten benadrukken dat dit ook gebeurt bij opdrachten waarbij volgens hen geen sprake is van schijnzelfstandigheid. Zij ervaren daarom dat organisaties uit voorzorg kiezen voor een algemeen verbod op zzp-inhuur, in plaats van per opdracht een inhoudelijke beoordeling te maken.

Ervaringen van respondenten

• "Bij meer dan 80% van de gemeentelijke opdrachten worden zzp'ers uitgesloten."
• "Gemeenten sluiten zzp'ers vaak uit, ook als de opdracht volledig past binnen de Wet DBA en er geen sprake is van schijnzelfstandigheid."
• "Vrijwel iedere opdracht op gemeentelijke marktplaatsen vermeldt expliciet of impliciet dat de opdracht niet beschikbaar is voor zzp'ers."
• "Ik zie veel opdrachten bij de overheid waarvoor ik uitstekend gekwalificeerd ben, maar waarbij direct staat vermeld dat zzp'ers niet in aanmerking komen."
• "Bij de centrale overheid worden zzp'ers bij vrijwel alle inkoopopdrachten uitgesloten."
• "Ook bij gemeenten is het voor mij als privacyspecialist niet meer mogelijk om opdrachten uit te voeren, omdat men deze functies automatisch onder 'gezag' en 'inbedding' schaart."
• "Mijn specialisatie is juist bedoeld voor tijdelijke inzet, maar geen enkele overheidsorganisatie durft nog een zzp'er in te huren."
• "Er staan veel opdrachten open die ik zou kunnen uitvoeren, maar opdrachtgevers weigeren zzp'ers en ook dga's van een eigen bv."
• "Ik ben recent uit een aanbesteding gezet omdat ik zelfstandig ondernemer ben. Kort daarna werd dezelfde functie opnieuw gepubliceerd."
• "Bij een groot detacheringsbureau worden zzp'ers voor bepaalde gemeentelijke opdrachten niet eens meer voorgesteld, ook wanneer de gemeente dat zelf niet verbiedt."
• "Ik heb jarenlang voor verschillende overheidsorganisaties gewerkt. Nu is er geen opdracht meer te vinden."
• "Sinds medio 2025 lukt het mij als WOZ-taxateur niet meer om een gemeentelijke opdracht binnen te halen, ondanks mijn specialistische kennis."
• "Ik werkte voor de politie. Na veel onduidelijkheid besloot men mij niet meer in te huren. Er werd geen inhoudelijke reden gegeven; men verwees uitsluitend naar de regels."
• "Gemeenten willen alleen nog samenwerken met grotere organisaties. Daardoor drogen de opdrachten voor zelfstandigen op."
• "Op websites voor overheidsopdrachten staat tegenwoordig regelmatig dat opdrachten uitsluitend via detachering kunnen worden ingevuld."
• "Ook hogescholen beperken de inzet van zelfstandigen. Wij mogen nog maar een beperkt aantal uren per jaar worden ingehuurd, waardoor een groot deel van ons werk is weggevallen."
• "Bij poppodia en omroepen worden zelfstandigen nauwelijks nog ingehuurd."
• "Zelfs tijdelijke projectopdrachten worden tegenwoordig uitsluitend via detachering ingevuld."
• "Ik zit al meer dan twee jaar vast bij dezelfde opdrachtgever omdat andere gemeenten geen zelfstandigen meer inhuren."

Een terugkerend patroon

Opvallend is dat veel respondenten aangeven dat het werk zelf niet is verdwenen. De behoefte aan specialistische kennis bestaat volgens hen nog steeds. Wat is veranderd, is de manier waarop organisaties hun inhuur organiseren.

Volgens de respondenten worden opdrachten die voorheen rechtstreeks aan zelfstandigen werden verstrekt, nu:

• uitsluitend opengesteld voor werknemers in loondienst;
• aangeboden via detacherings- of payrollconstructies;
• of helemaal niet meer gepubliceerd voor zelfstandigen.

Hierdoor ontstaat volgens veel ondernemers een ongelijk speelveld. Niet de inhoud van de opdracht of de kwaliteit van de professional bepaalt wie de opdracht krijgt, maar de contractvorm waarlangs iemand wordt ingehuurd.

Conclusie

De reacties laten zien dat veel zelfstandigen de huidige praktijk ervaren als een feitelijke uitsluiting van ondernemerschap binnen grote delen van de publieke sector. Zij geven aan dat niet hun deskundigheid of ervaring ter discussie staat, maar uitsluitend hun status als zelfstandig ondernemer.

Volgens de respondenten leidt deze ontwikkeling ertoe dat specialistische kennis minder toegankelijk wordt, de keuzevrijheid van opdrachtgevers afneemt en de afhankelijkheid van detacherings- en bemiddelingsbureaus juist toeneemt.

3. Angst voor de Wet DBA en onduidelijke regelgeving

Een terugkerend thema in de reacties is dat de feitelijke inhoud van het werk vaak niet het probleem vormt. Respondenten ervaren dat opdrachtgevers vooral worden gedreven door onzekerheid over de handhaving van de Wet DBA. Uit angst voor naheffingen, boetes of juridische discussies kiezen organisaties ervoor om zelfstandigen helemaal niet meer in te huren.

Veel respondenten benadrukken dat zij jarenlang zonder problemen als zelfstandig ondernemer hebben gewerkt. Volgens hen is niet hun manier van werken veranderd, maar wel de bereidheid van opdrachtgevers om risico's te nemen. Hierdoor is volgens hen een klimaat ontstaan waarin angst de plaats heeft ingenomen van een zorgvuldige beoordeling per opdracht.

Ervaringen van respondenten

• "Ik moest bij een opdrachtgever, een ziekenhuis, stoppen met mijn werkzaamheden puur vanwege de handhaving van de Wet DBA en de angst voor de gevolgen. Dat gold voor honderden andere zelfstandigen."
• "Bedrijven durven vanwege de Wet DBA geen samenwerking meer aan met interim-professionals. Daardoor ben ik genoodzaakt om in loondienst te gaan."
• "Door de handhaving zijn overheden bang voor boetes en nemen zij niet meer de moeite om een goede opdrachtomschrijving op te stellen."
• "Opdrachtgevers zoeken omwegen om hun flexibele schil te behouden. Een zzp-opdracht vraagt volgens hen te veel papierwerk."
• "Opdrachtgevers zijn bang geworden."
• "Bedrijven zijn bang door de huidige regelgeving en kiezen daarom voor tussenpartijen."
• "Door de handhaving kreeg ik contracten aangeboden waarin ik aansprakelijk zou worden gesteld voor eventuele boetes."
• "De overheid heeft angst gecreëerd. Sinds januari 2026 heb ik maanden zonder werk en inkomen gezeten."
• "Door de handhaving is mijn opdrachtgever volledig gestopt met de inhuur van zelfstandigen."
• "Opdrachtgevers durven niet meer in te huren vanwege de handhaving."
• "De angst regeert. Opdrachtgevers zijn onterecht terughoudend, met als gevolg dat professionals niet meer worden ingehuurd."
• "Grote klanten willen niet meer met zelfstandigen werken uit angst voor naheffingen."
• "Onze opdrachtgever begrijpt vooral de risico's van de regelgeving, maar niet waarom deze regels op onze situatie van toepassing zouden zijn."
• "Door onduidelijke regels moeten bedrijven zelf een risico-inschatting maken. Daardoor raken zelfstandigen verstrikt in regelgeving die steeds ingewikkelder wordt."
• "Mijn opdrachtgever verschuilt zich achter 'de regels', zonder dat duidelijk wordt welke regels in mijn situatie daadwerkelijk van toepassing zijn."
• "Ik werkte jarenlang probleemloos als zelfstandige. Sinds de strengere handhaving wordt iedere opdracht ineens als risicovol beschouwd."

Angst vervangt maatwerk

Uit de reacties ontstaat het beeld dat veel organisaties geen individuele beoordeling meer maken van opdrachten of van de wijze waarop zelfstandigen hun werkzaamheden uitvoeren. In plaats daarvan kiezen zij voor een generiek beleid waarbij het inhuren van zelfstandigen zoveel mogelijk wordt vermeden.

Respondenten geven aan dat hierdoor ook opdrachten verdwijnen waarbij volgens hen geen sprake is van schijnzelfstandigheid. Zij ervaren dat de juridische onzekerheid groter is geworden dan de behoefte aan specialistische kennis.

Verschillende ondernemers merken bovendien op dat zij nooit problemen hebben gehad met de Belastingdienst of opdrachtgevers en jarenlang succesvol als zelfstandige hebben gewerkt. Juist daarom ervaren zij de huidige situatie als onbegrijpelijk.

Onduidelijkheid leidt tot verschillende interpretaties

Een ander terugkerend punt is dat organisaties de regelgeving verschillend uitleggen. Waar de ene opdrachtgever een opdracht nog wel openstelt voor zelfstandigen, sluit een andere opdrachtgever een vrijwel identieke opdracht volledig uit.

Volgens respondenten zorgt deze uiteenlopende interpretatie voor:

• rechtsongelijkheid tussen opdrachtgevers;
• onzekerheid bij zelfstandigen;
• verschillen tussen gemeenten en ministeries;
• extra administratieve lasten;
• vertraging in besluitvorming;
• een afname van het vertrouwen tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.

Conclusie

De reacties laten zien dat veel zelfstandigen de gevolgen van de Wet DBA vooral indirect ervaren. Niet de wet zelf, maar de onzekerheid over de toepassing ervan lijkt volgens hen te leiden tot terughoudendheid bij opdrachtgevers.

Respondenten beschrijven een praktijk waarin angst voor handhaving, boetes en juridische risico's ertoe leidt dat organisaties uit voorzorg geen zelfstandigen meer inhuren. Volgens hen is hierdoor een situatie ontstaan waarin onzekerheid zwaarder weegt dan de inhoud van de opdracht of de deskundigheid van de ondernemer.

4. Gedwongen naar detachering of loondienst

Een van de meest opvallende ontwikkelingen die uit de reacties naar voren komt, is de verschuiving van directe inhuur van zelfstandigen naar detachering, payrollconstructies of loondienst. Respondenten geven aan dat de werkzaamheden grotendeels hetzelfde zijn gebleven, maar dat de manier waarop zij worden ingehuurd fundamenteel is veranderd.

Veel zelfstandigen ervaren dat zij niet langer worden beoordeeld op hun expertise of de kwaliteit van hun dienstverlening, maar op de contractvorm waaronder zij werken. Volgens hen is de keuze om als ondernemer actief te zijn hierdoor in de praktijk sterk beperkt.

Ervaringen van respondenten

• "Ik word gedwongen om in loondienst te gaan. Sinds 2009 werk ik als zzp'er in de zorg en heb ik mijn zaken altijd goed geregeld. Mijn laatste werkzame jaren worden me nu ontzettend moeilijk gemaakt."
• "Er is geen werk meer te vinden. Uiteindelijk ben ik weer in vaste dienst gegaan, omdat de markt volledig is opgedroogd."
• "Bedrijven durven vanwege de Wet DBA geen samenwerking meer aan met interim-professionals. Ik ben daardoor genoodzaakt om in loondienst te gaan, terwijl dat mij helemaal niet past."
• "Zelfs opdrachten van acht uur per week worden tegenwoordig via detachering ingevuld. Detacheerders profiteren hiervan en blijven aandringen op loondienst."
• "Ik kan alleen nog via een detacheerder aan het werk. Na zes maanden sta ik weer op straat, terwijl de detacheerder aan mij heeft verdiend en de opdrachtgever uiteindelijk meer betaalt."
• "Er zijn nauwelijks nog opdrachten waarin zzp'ers welkom zijn. Vaak wordt alleen payroll of detachering toegestaan."
• "Vrijwel alle opdrachten verlopen inmiddels via detachering, terwijl de tarieven gelijk blijven. De tussenpartijen verdienen eraan, niet de professional."
• "Veel uitzend- en detacheringsbureaus huren geen zelfstandigen meer in vanwege de nieuwe regels."
• "Ik kom nog maar moeilijk aan een zzp-opdracht en werk daarom tijdelijk weer in loondienst."
• "Zelfs tijdelijke projectopdrachten worden uitsluitend nog via detachering ingevuld."
• "Op websites voor overheidsopdrachten staat tegenwoordig dat opdrachten alleen via detachering kunnen worden ingevuld."
• "Ik krijg alleen nog aanbiedingen om tijdelijk in dienst te treden bij een detacheerder."
• "Vanaf het moment dat mijn laatste opdracht afliep, kreeg ik alleen nog mogelijkheden in loondienst aangeboden."
• "De markt voor tijdelijke specialistische opdrachten wordt volledig omgevormd naar detachering."

De rol van tussenpartijen

Een opvallend aantal respondenten geeft aan dat het werk niet is verdwenen, maar is verschoven naar intermediairs, detacheringsbureaus en Managed Service Providers (MSP's). Volgens hen is hierdoor een extra schakel ontstaan tussen opdrachtgever en professional.

Respondenten beschrijven onder meer de volgende ontwikkelingen:

• dezelfde opdracht wordt niet langer rechtstreeks aan een zelfstandige gegund, maar via een detacheringsbureau ingevuld;
• opdrachtgevers betalen vaak meer voor dezelfde inzet;
• de zelfstandige ontvangt juist een lager tarief;
• een deel van het beschikbare budget verdwijnt naar bemiddeling en overhead;
• zelfstandigen verliezen het directe contact met hun opdrachtgever.

Verschillende respondenten spreken de zorg uit dat de markt hierdoor minder transparant is geworden. Waar voorheen rechtstreeks zaken konden worden gedaan tussen opdrachtgever en ondernemer, zijn nu vaak meerdere partijen betrokken.

Verlies van ondernemerschap

Naast de financiële gevolgen benoemen veel respondenten ook het verlies van autonomie. Juist de vrijheid om als ondernemer zelf opdrachtgevers te kiezen, tarieven af te spreken en verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen werk was voor velen een belangrijke reden om zelfstandig te worden.

Volgens de reacties komt die keuzevrijheid steeds verder onder druk te staan.

Enkele voorbeelden:

• "Ik heb bewust gekozen voor het ondernemerschap, maar die keuze wordt mij nu feitelijk ontnomen."
• "Ik ben zelfstandig omdat ik verantwoordelijkheid wil dragen voor mijn eigen bedrijf, niet omdat ik een verkapt dienstverband zoek."
• "Ik ben al verzekerd, bouw zelf reserves op en regel mijn pensioen. Toch moet ik nu via een werkgever of detacheerder werken."
• "Ik word gedwongen een constructie te accepteren die duurder is voor de opdrachtgever en minder oplevert voor mij."

Een verschuiving, geen oplossing

Uit de reacties ontstaat het beeld dat de werkzaamheden zelf grotendeels zijn blijven bestaan. De verandering zit volgens de respondenten vooral in de wijze waarop deze worden georganiseerd.

Waar opdrachtgevers voorheen rechtstreeks samenwerkten met zelfstandige professionals, kiezen zij nu steeds vaker voor:

• detachering;
• payrollconstructies;
• uitzendconstructies;
• tijdelijke arbeidsovereenkomsten;
• bemiddeling via commerciële tussenpartijen.

Volgens veel respondenten lost deze verschuiving het oorspronkelijke probleem van schijnzelfstandigheid niet op. Zij ervaren vooral dat de markt ingewikkelder, duurder en minder transparant is geworden.

Conclusie

Veel respondenten ervaren dat zij niet langer vrij kunnen ondernemen. Hoewel de behoefte aan hun expertise volgens hen onverminderd groot is, worden zij steeds vaker gedwongen om via een tussenpartij te werken of een arbeidsovereenkomst aan te gaan.

In de reacties klinkt de overtuiging door dat de huidige praktijk niet leidt tot minder flexibele arbeid, maar vooral tot een andere organisatievorm van dezelfde werkzaamheden. Volgens veel zelfstandigen verschuift het ondernemerschap hierdoor van de professional naar de bemiddelende partij.

5. Financiële gevolgen voor zelfstandige ondernemers

De afname van opdrachten en de terughoudendheid van opdrachtgevers hebben voor veel respondenten directe financiële gevolgen. Waar sommigen spreken over een tijdelijke terugval in inkomsten, beschrijven anderen een situatie waarin zij maanden zonder werk zitten, hun reserves moeten aanspreken of zelfs hun onderneming moeten beëindigen.

Opvallend is dat veel respondenten aangeven dat zij jarenlang een gezond bedrijf hebben opgebouwd. Zij hadden meerdere opdrachtgevers, investeerden in opleidingen, verzekeringen en pensioenvoorzieningen en konden zelfstandig in hun inkomen voorzien. Juist daarom ervaren zij de huidige situatie als ingrijpend.

Ervaringen van respondenten

• "Er zijn nauwelijks nog opdrachten door de angst rondom de Wet DBA. Hierdoor dreig ik in de BBZ terecht te komen."
• "Sinds januari 2026 heb ik maanden zonder werk gezeten en dus ook geen inkomen gehad. Inmiddels ben ik noodgedwongen op zoek naar een vaste baan."
• "Opdrachtgevers sturen mij weg vanwege de Wet DBA. Daardoor haal ik onvoldoende opdrachten binnen, terwijl ik wel een hoge voorlopige belastingaanslag krijg."
• "Het heeft mij inmiddels ongeveer € 150.000 aan omzet gekost."
• "Sinds vorig jaar zit ik al maanden zonder inkomen."
• "Ik ben mijn langdurige opdracht kwijtgeraakt en zit nu zonder inkomen. Het lukt me nog niet om nieuw werk te vinden."
• "Ik heb mijn woning moeten verkopen doordat er geen freelanceopdrachten meer zijn en ik op mijn leeftijd nauwelijks nog in aanmerking kom voor een vaste baan."
• "Vanaf 2020 tot en met 2025 had ik een gezonde onderneming met voldoende opdrachten en een stabiele omzet. Sinds mijn laatste opdracht afliep, is er als zelfstandige vrijwel geen werk meer."
• "Veel minder opdrachten zorgen er bovendien voor dat de tarieven onder druk staan."
• "De tarieven die vroeger rechtstreeks aan zelfstandigen werden betaald, gaan nu grotendeels naar tussenpartijen. Wij houden nog maar een klein deel over."
• "Ik heb ruim € 100.000 geïnvesteerd in mijn onderneming. Vervolgens krijg ik te horen dat ik geen zelfstandige meer zou zijn."

Van gezonde onderneming naar financiële onzekerheid

Verschillende respondenten beschrijven dat zij jarenlang succesvol hebben ondernomen zonder betalingsproblemen of afhankelijkheid van sociale voorzieningen. Zij investeerden in:

• opleidingen en permanente educatie;
• beroeps- en aansprakelijkheidsverzekeringen;
• arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen;
• pensioenopbouw;
• bedrijfsmiddelen en certificeringen.

Volgens hen is hun financiële situatie niet verslechterd doordat de vraag naar hun expertise is afgenomen, maar doordat opdrachtgevers hen niet langer rechtstreeks durven in te huren.

Indirecte financiële schade

Naast het directe verlies aan omzet noemen respondenten ook diverse indirecte financiële gevolgen.

Voorbeelden hiervan zijn:

• het noodgedwongen accepteren van een lager uurtarief;
• omzetverlies doordat opdrachten uitsluitend via bemiddelaars beschikbaar zijn;
• hogere kosten doordat extra contracten en juridische toetsing nodig zijn;
• het wegvallen van langdurige opdrachtrelaties;
• verlies van investeringen die specifiek voor het ondernemerschap zijn gedaan.

Sommige respondenten wijzen erop dat de maatschappelijke kosten mogelijk juist toenemen. Wanneer zelfstandigen langdurig zonder opdrachten komen te zitten of hun onderneming moeten beëindigen, verschuiven de financiële gevolgen volgens hen uiteindelijk naar sociale voorzieningen, uitkeringen of andere vormen van inkomensondersteuning.

Financiële onzekerheid op latere leeftijd

Een bijzonder zorgpunt betreft ondernemers die zich aan het einde van hun loopbaan bevinden.

Enkele respondenten geven aan dat zij tientallen jaren succesvol zelfstandig hebben gewerkt en hadden verwacht hun carrière als ondernemer af te sluiten. In plaats daarvan voelen zij zich nu gedwongen om alsnog in loondienst te gaan of vervroegd te stoppen met werken.

Zij ervaren dat de combinatie van minder opdrachten en hun leeftijd de kans op nieuw werk aanzienlijk verkleint.

Conclusie

De financiële gevolgen die respondenten beschrijven, lopen uiteen van tijdelijke omzetdaling tot langdurig inkomensverlies en het beëindigen van een onderneming. Opvallend is dat veel zelfstandigen aangeven dat hun bedrijf vóór de huidige ontwikkelingen gezond was en dat de vraag naar hun expertise volgens hen nog steeds bestaat.

Volgens de respondenten is de belangrijkste oorzaak van de financiële schade niet een gebrek aan werk, maar het wegvallen van de mogelijkheid om dat werk nog als zelfstandig ondernemer uit te voeren. Daardoor komen niet alleen hun inkomen, maar ook eerder gedane investeringen en hun toekomst als ondernemer onder druk te staan.