Verslag webinar Comité ZZP

Op 25 maart 2026 organiseerde Comité ZZP zijn eerste webinar, waarin voorzitter René Dongelmans samen met zzp-deskundige Lex Tabak en arbeidsmarktvernieuwer Edward Belgraver in gesprek ging over de actuele ontwikkelingen rondom zelfstandigen zonder personeel. Centraal stonden de gevolgen van de handhaving op schijnzelfstandigheid, de onzekerheid in de markt en de bredere structurele problemen binnen de arbeidsmarkt.

Opening en context

René Dongelmans opende het webinar met een korte introductie van het programma en de sprekers. Hij benadrukte dat het webinar bedoeld was als interactief gesprek met deelnemers. Comité ZZP heeft het webinar georganiseerd om zelfstandigen te informeren over de actuele situatie en om signalen uit de praktijk te verzamelen.

Volgens Dongelmans ontvangt het comité inmiddels een grote hoeveelheid reacties van zzp’ers. Er zijn meer dan 800 klachten binnengekomen van zelfstandigen die aangeven dat hun opdrachten zijn weggevallen sinds de start van de handhaving op schijnzelfstandigheid. Deze ontwikkeling leidt tot aanzienlijke stress, onzekerheid en financiële problemen.

Analyse van Lex Tabak: beleid en praktijk lopen uiteen

Lex Tabak schetste de huidige situatie vanuit zijn jarenlange ervaring met het zzp-dossier. Hij benadrukte dat er een groot verschil bestaat tussen wat juridisch is vastgelegd en wat er in de praktijk gebeurt.

Volgens Tabak geldt in Nederland dat elke opdracht afzonderlijk beoordeeld moet worden op basis van alle feiten en omstandigheden. Dit betekent dat niet op voorhand kan worden gesteld dat iemand schijnzelfstandig is. Toch gebeurt dit in de praktijk wel, doordat overheid en Belastingdienst volgens hem een algemene boodschap communiceren die opdrachtgevers onzeker maakt.

Die onzekerheid leidt ertoe dat opdrachtgevers uit voorzorg stoppen met het inhuren van zzp’ers. Niet omdat dat juridisch noodzakelijk is, maar omdat zij mogelijke risico’s willen vermijden. Tabak stelt dat er hierdoor sprake is van een vorm van “verdachtmaking” van zelfstandigen, zonder dat daar concreet bewijs voor is.

Daarnaast wees hij op het ontbreken van duidelijke onderbouwing vanuit de overheid. Er kan volgens hem niet worden aangetoond waar en in welke mate schijnzelfstandigheid daadwerkelijk voorkomt. Toch wordt er beleid gevoerd alsof dit probleem grootschalig en aantoonbaar is.

Signalen uit de praktijk: angst en terughoudendheid

In het gesprek kwam duidelijk naar voren dat angst een centrale rol speelt in de huidige situatie. Zowel Tabak als Belgraver benoemden dat de communicatie vanuit de overheid en Belastingdienst leidt tot een sfeer waarin opdrachtgevers risico’s willen vermijden.

Edward Belgraver gaf aan dat organisaties signalen ontvangen dat zij mogelijk gecontroleerd zullen worden als zij blijven werken met zzp’ers. Dit gebeurt soms indirect, bijvoorbeeld door te wijzen op andere mogelijke controles of onderzoeken. Deze signalen zorgen ervoor dat organisaties hun beleid aanpassen, zelfs als zij juridisch gezien binnen de regels opereren.

Volgens de sprekers is er sprake van een ‘chilling effect’: opdrachtgevers trekken zich terug uit angst voor mogelijke gevolgen, nog voordat er daadwerkelijk sprake is van handhaving.

Breder perspectief: structurele problemen in de arbeidsmarkt

Belgraver plaatste de huidige discussie in een bredere historische context. Sinds de jaren ’80 is de Nederlandse arbeidsmarkt sterk veranderd, met meer flexibilisering en individualisering. Zelfstandigheid is aantrekkelijker geworden, terwijl vaste dienstverbanden duurder en risicovoller zijn geworden voor werkgevers.

Volgens hem ligt de kern van het probleem niet bij de zzp’er zelf, maar bij de manier waarop arbeid in Nederland is georganiseerd. Werkgevers dragen grote financiële en juridische risico’s bij loondienst, terwijl zelfstandigheid relatief flexibel en aantrekkelijk is. Pogingen om zelfstandigheid te beperken lossen dit onderliggende probleem niet op.

Daarnaast wees Belgraver op de afbraak van sociale zekerheid voor zelfstandigen. Waar in andere landen basisvoorzieningen beter geregeld zijn, moeten Nederlandse zzp’ers veel zelf organiseren. Tegelijkertijd wordt hen verweten dat zij onvoldoende beschermd zijn, wat volgens hem een tegenstrijdigheid vormt.

Tarieven en ondernemerschap

Een belangrijk discussiepunt betrof het gebruik van tarieven als indicator voor zelfstandigheid. In het debat wordt vaak een ondergrens genoemd, waaronder zelfstandigheid ter discussie zou staan. De sprekers gaven echter aan dat tarief op zichzelf geen betrouwbare maatstaf is.

Er zijn zelfstandigen met relatief lage tarieven die duidelijk ondernemend zijn, en omgekeerd mensen met hoge tarieven die feitelijk functioneren als werknemer. Ondernemerschap wordt bepaald door meerdere factoren, zoals zelfstandigheid in uitvoering, meerdere opdrachtgevers en eigen verantwoordelijkheid.

Effecten van het huidige beleid

Een zorgwekkende ontwikkeling die werd besproken, is dat zzp’ers die hun opdrachten verliezen niet massaal terugkeren naar vaste dienstverbanden. In plaats daarvan belanden veel mensen in andere flexibele constructies, zoals uitzendwerk of tijdelijke contracten.

Volgens recente cijfers stroomt een groot deel van de voormalige zzp’ers door naar minder zekere arbeidsvormen. Dit betekent dat het huidige beleid mogelijk niet leidt tot meer zekerheid, maar juist tot een verschuiving binnen de flexibele schil van de arbeidsmarkt.

Rol van Comité ZZP

Tot slot lichtte René Dongelmans toe hoe Comité ZZP probeert invloed uit te oefenen. De organisatie publiceert artikelen en opinies, verzamelt signalen uit de praktijk en gaat in gesprek met politici en andere stakeholders.

Het doel is om het perspectief van zelfstandigen beter onder de aandacht te brengen en om het debat te nuanceren. Volgens Dongelmans worden zzp’ers in het publieke debat vaak neergezet als probleem, terwijl zij in werkelijkheid een belangrijke bijdrage leveren aan de economie en flexibiliteit van de arbeidsmarkt.

Conclusie

Het webinar maakte duidelijk dat de huidige handhaving op schijnzelfstandigheid grote impact heeft op zzp’ers en opdrachtgevers. De combinatie van onduidelijk beleid, gebrekkige onderbouwing en angst in de markt leidt tot terughoudendheid en verlies van opdrachten.

Tegelijkertijd wijzen de sprekers op een dieperliggend probleem: de inrichting van de arbeidsmarkt zelf. Zonder structurele hervormingen blijft het risico bestaan dat maatregelen gericht op zelfstandigen vooral symptoombestrijding zijn, met ongewenste neveneffecten voor zowel werkenden als organisaties.

Reageren? Mail: info@comitezzp.nl

Kijk het hele webinar terug op ons Youtube-kanaal.