Het kabinet-Jetten kiest voor een koerswijziging in het zzp-dossier. Met de introductie van een gefaseerde aanpak en de belofte van de Zelfstandigenwet lijkt er eindelijk erkenning te komen voor ondernemerschap als gelijkwaardige pijler op de arbeidsmarkt. Maar schijn bedriegt: achter de woorden over 'vrijheid en duidelijkheid' schuilen nog steeds dwingende maatregelen die de essentie van het zelfstandig ondernemen bedreigen.
Van VBAR naar Zelfstandigenwet: Een pyrrusoverwinning?
Het kabinet-Jetten laat de omstreden 'verduidelijking' uit de VBAR-wetgeving vallen. In plaats daarvan komt de Zelfstandigenwet, gebaseerd op een ondernemerstoets en een werkrelatietoets. Een stap in de goede richting, omdat ondernemerskenmerken (zoals risico en meerdere opdrachtgevers) eindelijk zwaarder wegen dan de vraag of iemand 'in de organisatie past'. Echter, zolang de werkrelatietoets vaag blijft, houdt de overheid een stok om mee te slaan. Wij eisen dat de status van ondernemer leidend is: wie door de ondernemerstoets komt, is geen werknemer. Punt.
Rechtsvermoeden en sectorale aanpak: verdeel en heers?
Het kabinet voert een rechtsvermoeden in voor lage uurtarieven (onder de €36,-) en wil werken met sectorale rechtsvermoedens (bijv. in de zorg en het onderwijs). Het gevaar: Dit creëert een lappendeken aan regels. Comité ZZP waarschuwt dat sectorale regels de mobiliteit van zzp’ers beperken en de deur openzetten voor willekeur. Bescherming van kwetsbaren is nodig, maar mag niet resulteren in een 'werknemer-tenzij' regime voor hele beroepsgroepen.
Verplichte AOV (BAZ): Een onuitvoerbaar keurslijf
Ondanks felle kritiek houdt minister Vijlbrief (Sociale Zaken) vast aan de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering. De harde realiteit is dat zowel het UWV als de Belastingdienst hebben aangegeven dat de uitvoering van de BAZ een administratief moeras is. Wij accepteren geen gedwongen winkelnering bij het UWV. De optout voor private verzekeringen en broodfondsen moet drempelloos en permanent zijn. Ondernemersvrijheid betekent ook: zelf verantwoordelijkheid dragen voor je risico’s op een manier die bij jou past.
Handhaving en de Toetsingscommissie: Stop de angstcultuur
Sinds 2025 wordt er weer actief gehandhaafd. Het kabinet-Jetten wil een toetsingscommissie instellen die vooraf duidelijkheid geeft over opdrachten.Een commissie achteraf is mosterd na de maaltijd. Er moet een systeem komen waarbij een zzp'er met een positieve ondernemerstoets simpelweg vrijgesteld is van loonheffingen. Stop met de dreiging van naheffingen voor opdrachtgevers; dat is de enige manier om de markt weer vlot te trekken.
Onze visie voor 2026: Klare taal voor Jetten
Voor Comité ZZP zijn er drie ononderhandelbare punten voor het nieuwe regeerprogramma:
- Erken ondernemerschap wettelijk: De Zelfstandigenwet moet ondernemerschap definiëren als een autonome status, los van de ouderwetse gezagsverhouding uit 1907.
- Geen dwang in sociale zekerheid: Faciliteer toegankelijke verzekeringen, maar dwing zelfstandigen niet in een stelsel dat is gebouwd voor werknemers. De kracht van de zzp'er is juist de flexibiliteit.
- Realistische handhaving: Stop de jacht op de ondernemer. Focus de handhaving uitsluitend op echte misstanden (uitbuiting aan de onderkant) en laat de professionele markt met rust.
Conclusie: Kabinet-Jetten heeft de kans om de grootste arbeidsmarkthervorming in decennia te laten slagen. Maar als zij vasthouden aan uitvoeringsmoerassen en dwingende verzekeringen, zal de onrust onder de 1,6 miljoen zelfstandigen alleen maar toenemen. Comité ZZP blijft strijden voor een markt waar vrijheid de norm is, niet de uitzondering.
