Deze verkiezingen heeft bijna elke partij het in het programma alsnog over de zzp’er - beetje laat.
Het gaat over bescherming, over schijnzelfstandigheid, over verplichtingen. Het gaat helaas niet over wat de zzp’er zelf wil. En niet elke partij lijkt het onderwerp in volle omvang te begrijpen.

De meeste zzp'ers hebben ervoor gekozen om zelfstandig professional te zijn. De overheid zou het passen om deze 1,7 miljoen zzp’ers te faciliteren, meer dan ze persé in een keurslijf te dwingen. Daar gaan de verkiezingsprogramma's echter zeker niet over. 

Faciliteren betekent op korte termijn bijvoorbeeld: de huidige handhaving op schijnzelfstandigheid is willekeurig en onuitvoerbaar, moet dus worden stopgezet tot er duidelijke wetgeving is. En nieuwe regels moeten eerlijkheid en duidelijkheid brengen zonder ondernemers te belemmeren.
Voor de lange termijn: uiteindelijk alle werkenden, ongeacht hun contractvorm, gelijke toegang geven tot het sociale stelsel. Dan zijn we klaar met het decennia slepende kostbare en heilloze juridische gesteggel om mensen in contractvormpjes te wurmen die ze niet willen.

Dergelijk standpunten zouden getuigen van realiteitszin en visie. Maar helaas, de partijprogramma's doen niet veel meer dan de polder weerspiegelen. Een kieskompas voor de zzp'ers is er tot dusver niet. Heel veel keuze is er dan ook niet. Wat is er wel?

D66 

We bezien de plannen van D66 met gemengde gevoelens. De zelfstandigentoets en werkrelatietoets bieden wel duidelijkheid, maar kunnen ook de vrijheid van zelfstandigen beperken. Financieel is er verbetering mogelijk via de omzetting van de zelfstandigenaftrek naar een belastingkorting, maar dit geldt vooral voor wie veel uren werkt. Toegang tot collectieve voorzieningen zoals AOV en verlofregelingen is een pluspunt, hoewel de verplichte AOV sommige zzp’ers zwaar kan belasten. 

Minder regeldruk en digitalisering zijn welkom, maar de invoering van de nieuwe wetgeving kan tijdelijk extra administratie opleveren. De mogelijkheid tot collectieve onderhandelingen wordt positief gezien, omdat zzp’ers zo meer macht krijgen tegenover opdrachtgevers. Strikte toetsen kunnen leiden tot onzekerheid over de status als ondernemer. Dus: voordelen in zekerheid en bescherming, maar vrees voor te veel beperkingen en kosten. Zelfstandigheid en autonomie moeten altijd centraal blijven staan.

VVD 

We waarderen de nadruk van de VVD op vrijheid en keuzevrijheid voor zelfstandigen. De Zelfstandigenwet biedt duidelijkheid, maar het rechtsvermoeden bij lage uurtarieven kan voor verwarring zorgen. De mogelijkheid om zelf te kiezen hoe AOV en pensioen worden geregeld is een pluspunt, hoewel verplichte elementen soms als last kunnen voelen. Minder regels en een kleinere overheid worden positief gezien, omdat zzp’ers zo meer ruimte krijgen om te ondernemen. Belastingverlaging en minder bureaucratie versterken het ondernemersklimaat. Eigen verantwoordelijkheid staat centraal, wat aansluit bij de filosofie van zelfstandigen. Kortom, de VVD-keuzes zijn aantrekkelijk voor zelfstandigen die vrijheid belangrijk vinden, maar minder gunstig voor wie zekerheid zoekt.

CDA en BBB: sympathie, maar te veel randvoorwaarden

Het CDA erkent het belang van duidelijkheid, maar wil zelfstandigen vooral opvoeden tot “verantwoorde ondernemers”. Prima, zolang dat niet betekent dat Den Haag beter weet wat goed voor ons is dan wijzelf.
BBB spreekt zzp’ers aan met haar kritiek op overregulering, maar het rechtsvermoeden van werknemerschap onder een bepaald tarief is een gevaarlijk precedent. Tarief zegt immers niets over zelfstandigheid of professionaliteit.

Volt: goed bedoeld, maar soms te ver weg

Volt spreekt mooie woorden over gelijke toegang en minder rompslomp, maar blijft vaag over de uitvoering. Volt geeft weinig concrete details over hoe ze dat precies gaan uitvoeren, zoals hoe toetsen, subsidies of verzekeringen er in de praktijk uitzien. Hun blik is vaak Europees, terwijl de Nederlandse zelfstandige vooral behoefte heeft aan concrete, uitvoerbare oplossingen in de praktijk van morgen.

En de rest?

Partijen als PvdA/GroenLinks en SP leggen zoveel nadruk op zekerheid, dat ze de vrijheid van het ondernemerschap dreigen te verliezen. Aan de andere kant PVV en FVD: veel geroep over vrijheid, maar weinig aandacht voor eerlijkheid of zekerheid. Beide uitersten missen de nuance die het zzp-bestaan kenmerkt: vrijheid mét verantwoordelijkheid.

Visie blijft uit

Als je kijkt naar de huidige programma’s, dan scoort D66 het beste op de kernwaarden van Comité ZZP, gevolgd door VVD, CDA, BBB en Volt. Maar het echte werk begint pas ná de verkiezingen — wanneer woorden moeten worden omgezet in beleid dat zelfstandigen niet hindert, maar versterkt, Zelfstandige professionals zijn immers een bron van dynamiek, groei en innovatie. Een sterke flexibele schil is onmisbaar voor een gezonde economie. Comité ZZP pleit voor een koerswijziging die zelfstandigen erkent en ruimte biedt, zodat Nederland haar wendbare en sterke arbeidsmarkt behoudt. De meeste partijprogramma’s doen echter niet veel meer dan doormodderen in een hardnekkige departementale doctrine.

Comité ZZP
Vrijheid, duidelijkheid, eerlijkheid.
www.comitezzp.nl